De niet-reanimerenpenning: wat is het?

Regels en richtlijnen

Bij een hartstilstand starten hulpverleners normaal gesproken zo snel mogelijk met reanimeren. Maar iemand kan er bewust voor kiezen dat niet te willen. Een niet-reanimerenpenning is een manier om die wens zichtbaar vast te leggen.

Voor hulpverleners kan zo’n penning plotseling relevant worden tijdens een reanimatie. Wat betekent de penning precies? Wanneer is hij geldig? En wat wordt er van een hulpverlener verwacht?

Wat is een niet-reanimerenpenning?

Een niet-reanimerenpenning is een draagbare wilsverklaring. De drager geeft daarmee aan bij een hartstilstand niet gereanimeerd te willen worden. De penning wordt doorgaans zichtbaar rond de hals gedragen, zodat deze in een noodsituatie snel kan worden gevonden.  Op een geldige penning staan onder meer de naam, geboortedatum, handtekening, een herkenbare pasfoto en de verklaring dat de persoon niet gereanimeerd wil worden.  Het is een zeer persoonlijke beslissing. Wie overweegt een niet-reanimerenwens vast te leggen, kan die keuze ook met de huisarts en naasten bespreken. 

Moet je tijdens een reanimatie naar een penning zoeken?

Nee. De Nederlandse Reanimatie Raad is daar in de vernieuwde richtlijnen van 2025 duidelijk over: hulpverleners moeten niet actief op zoek gaan naar een niet-reanimerenverklaring of -penning. Wordt een geldige verklaring vóór of tijdens de reanimatie aangetroffen, dan moet daar vervolgens wel rekening mee worden gehouden. In de richtlijnen van 2025 is hiervoor een apart hoofdstuk opgenomen over het starten en niet starten van reanimatie. Voor een hulpverlener betekent dit dus dat de eerste reactie bij een mogelijke hartstilstand nog steeds gericht is op herkennen, alarmeren en handelen. Het zoeken naar een verklaring mag de hulpverlening niet vertragen.

Wat doe je als je een niet-reanimerenpenning ziet?

Een niet-reanimerenverklaring laat zien dat iemand bij een hartstilstand niet gereanimeerd wil worden. Is de verklaring duidelijk van het slachtoffer, dan moet die wens worden gerespecteerd. Zie je de verklaring voordat de reanimatie is gestart? Begin dan niet met reanimeren. Wordt de verklaring pas tijdens de reanimatie gevonden? Stop dan met reanimeren.

Bel altijd 112 en volg de aanwijzingen van de meldkamer.

Is een niet-reanimerenpenning hetzelfde als een schriftelijke verklaring?

Beide kunnen een niet-reanimerenwens vastleggen, maar een penning heeft een praktisch voordeel in een noodsituatie: hij wordt op het lichaam gedragen en is daardoor eerder zichtbaar. Een schriftelijke verklaring kan eveneens rechtsgeldig zijn, maar is tijdens een acute situatie vaak moeilijker snel te vinden. De Nederlandse Reanimatie Raad benadrukt daarom dat het belangrijk is dat een wilsverklaring duidelijk is en dat naasten en zorgverleners van de wens op de hoogte zijn. 

Wat betekent dit voor BHV’ers en EHBO’ers?

Voor BHV’ers en EHBO’ers is vooral belangrijk dat zij deze situatie herkennen en weten hoe zij moeten handelen. Bij een vermoedelijke hartstilstand ligt de aandacht eerst op het slachtoffer: beoordeel de situatie, schakel 112 in en start zo nodig met reanimeren. Je gaat niet actief op zoek naar een niet-reanimerenpenning of andere verklaring. Wordt zo’n verklaring zichtbaar aangetroffen, dan moet je snel kunnen schakelen. Dat vraagt niet alleen kennis van reanimatie, maar ook overzicht, communicatie met de meldkamer en zorgvuldig handelen.

Precies daarom gaat een goede reanimatietraining verder dan alleen borstcompressies en beademen. Je oefent ook hoe je handelt wanneer een noodsituatie anders verloopt dan verwacht.

Reanimatie oefenen bij G4S

Reanimatie maakt bij G4S Training & Safety onderdeel uit van onder meer BHV- en EHBO-trainingen. Daarbij ligt de nadruk op realistisch trainen: deelnemers oefenen niet alleen de handelingen, maar leren ook omgaan met de situaties die daaromheen kunnen ontstaan.

Bekijk de BHV- en EHBO-trainingen van G4S Training & Safety en oefen hoe je zorgvuldig handelt wanneer iedere seconde telt.